Zelfverwerkelijking is niet hetzelfde als onmiddellijk inzicht, het kennen van de stilte, helder zien, of het vrij zijn in de wereld van vorm. Zelfverwerkelijking ofwel verlichting gaat hieraan voorbij.

Het is waar elk onderscheid verdwenen is, er geen jij of ik meer is en identificatie niet meer plaatsvindt. Het is waar stilte gelijk aan leegte is en de denkgeest in het Zelf is opgelost.

— Emilia

Het klinkt zo mooi... bevrijding, verlichting, zelfrealisatie, zelfverwerkelijking. Maar maak je het in gedachten niet mooier dan het is?

Je verwerft namelijk niets, je krijgt geen aanzien, geen eer of wat dan ook. De mensen om je heen zullen niet eens doorhebben in wat voor staat je verkeert en bij jou zal de behoefte om hierover te delen verdwenen zijn. Dromen die je voorheen had zijn met het moment van realisatie geheel vervlogen: je dromen over leraarschap, een liefdevol persoon te zijn voor je omgeving, geëerd te worden om je wijsheid... Uiteengespat als een grote lege luchtbel en een bizarre gewezen grap.

Jij bestaat niet en enkel het Zelf is daar, met de wereld als een soort van film nog vaag voorbijtrekkend in het Niets. En ook dat is het Zelf... ook die film... Er is niets anders dan het Zelf. Dat wat de dingen verdeelde als Zelf en niet-Zelf bleek slechts een gedachte en ook die zal verdwenen zijn.

 

Ontwaakt of verlicht?

Het is misschien lastig te begrijpen, maar 'het inzicht dat je niet bestaat en de wereld niet bestaat' is totaal iets anders dan dat jij niet bestaat en de wereld niet bestaat. In het eerste geval spreek ik over ontwaakt zijn, wakker zijn met een helder inzicht als kenmerk. Pas in het tweede geval spreek ik over verlichting ofwel zelfverwerkelijking. Ontwaakt zijn blijkt dan nooit te zijn geweest.